DMR Rehberi

DMR, ETSI (Avrupa Telekomünikasyon Standartları Enstitüsü) tarafından standartlaştırılmış, sesi analog radyo dalgası yerine sayısal (dijital) veriye çevirip ileten bir telsiz haberleşme protokolüdür. Aslında taksi filoları, güvenlik şirketleri ve işletmeler için geliştirilmiş ticari bir sistemdir — ama amatör telsizciler bu standardı benimseyip, BrandMeister ve DMR-MARC gibi internet üzerinden birbirine bağlı küresel ağlar kurarak dünya çapında haberleşmek için kullanmaya başlamıştır.

Kısacası bugün "DMR" dediğimizde iki farklı dünyadan bahsediyoruz: bir tarafta kapalı, özel işletme ağları; diğer tarafta amatör telsizcilerin serbestçe katılabildiği, talkgroup denen "kanallar" üzerinden dünyanın her yerinden insanlarla anında konuşabildiği açık ağlar. Bu rehber ikincisini, yani amatör DMR dünyasını anlatıyor.

Bu farkların temelinde TDMA (Zaman Bölmeli Çoklu Erişim) teknolojisi yatar: DMR, tek bir FM kanalını zamanda ikiye bölerek (TS1/TS2) aynı frekansta iki bağımsız konuşmanın aynı anda yapılmasını sağlar — bu da mevcut spektrumdan iki kat daha verimli faydalanmak demektir.

DMR ID, dünya çapında her amatör telsizciye özel verilen 6-7 haneli sayısal bir kimliktir — çağrı işaretinizin "dijital karşılığı" gibi düşünebilirsiniz. DMR ID olmadan hiçbir röle veya hotspot sizi tanımaz; verici açsanız bile sesiniz ağa iletilmez. Türkiye'den alınan DMR ID'ler "286" ile başlar (Türkiye'ye ayrılmış ülke kodu).

1. register.ham-digital.org adresine git"Register services for an individual callsign" seçeneğini seç ve çağrı işaretini gir.
2. E-posta doğrulaması yapGelen doğrulama bağlantısına tıkladıktan sonra radioid.net sitesine yönlendirilirsin.
3. Hesap oluştur"Create account" ile hesabını oluştur, kullanım şartlarını ("I AGREE TO THE ABOVE TERMS...") onayla.
4. Bilgilerini doldurAdını/soyadını Türkçe karakter kullanmadan (ör. "ı" yerine "i") gir ve kaydet.
5. Belgeni yükleAmatör telsizcilik belgenin net bir fotoğrafını/taramasını yükle.
6. Onayı bekleBaşvurular genellikle 2-5 iş günü içinde incelenip onaylanır; DMR ID'niz e-posta ile bildirilir. Ücretsizdir.

Talkgroup (TG), DMR ağındaki sanal bir "kanal" ya da "sohbet odası"dır — geleneksel telsizdeki frekans kanalı yerine, aynı frekansta binlerce farklı TG üzerinden ayrı ayrı görüşmeler yürütülebilir. Her röle/hotspot belirli TG'leri "statik" olarak yayınlar (sürekli açık), diğerlerine ise "dinamik" olarak kısa süreliğine bağlanılabilir.

Bilmen gerekenler

• TS1 / TS2 (Timeslot): Her TG, iki zaman diliminden (1 veya 2) birine atanır — röle/hotspot ayarlarında TG ile birlikte doğru timeslot'u da seçmen gerekir.
• Statik vs dinamik: Röle sahibi hangi TG'lerin sürekli açık kalacağını belirler; sen de kendi hotspot'unda istediğin TG'yi dinamik olarak seçebilirsin.
• Özel (private) çağrı yapılmaz: Talkgroup'lar genel/açık yayındır — bir kişiye özel konuşma için "private call" (bireysel DMR ID'ye çağrı) kullanılır, TG üzerinden özel mesaj beklenmez.
• Nezaket kuralı: Geniş kapsamlı TG'lerde (ör. ülke geneli) uzun sohbetten kaçınılır; sohbet için bölgesel/yerel TG'ler tercih edilir.

BrandMeister ağında Türkiye'ye ayrılmış talkgroup yapısı üç katmanlıdır — ülke geneli, bölge (TA73'ün 10 bölgesiyle birebir örtüşür) ve il bazlı:

Bölge Sohbet TG'leri (TA73'ün 10 bölgesiyle aynı)

TG numarası = 2860 + bölge no. Bölgeler hakkında detay için Bölgeler sayfamıza bakabilirsin.

İl Bazlı TG'ler (81 il)

Formül: İl TG'si = 28600 + il plaka kodu (ör. Zonguldak plaka 67 → TG 28667).

Özel amaçlı TG'ler

• TG 9: Sadece röle içi yerel konuşma — internete/hotspota çıkmaz.
• TG 99: Simpleks (röle/hotspot dışı, telsizden telsize doğrudan) TS1 CC1 grup çağrısı — 433.4500 / 144.5500 MHz'de kullanılır.
• TG 284997 (private call): ECHOTEST — kendi sesini test etmek için.
• TG 284999 (private call): D-PRS konum/veri servisi.

DMR desteği olan telsizler genellikle çift modludur (hem analog FM hem DMR) — el telsizi veya mobil/baz istasyon olarak bulunabilir. Yaygın kullanılan bazı modeller:

Röle menzili dışındaysan: Hotspot

Bir hotspot (openSPOT, Jumbospot/MMDVM, Pi-Star gibi), evinde küçük bir cihazla kendine ait "kişisel mini röle" kurmanı sağlar. DMR telsizini kısa menzilde bu hotspot'a bağlarsın, hotspot da internet üzerinden BrandMeister ağına bağlanır — böylece fiziksel bir röleye ihtiyaç duymadan istediğin talkgroup'a katılabilirsin. Hotspot yine de bir DMR telsiz gerektirir; telsizsiz çözümler için bir sonraki bölüme bak.

Fiziksel bir DMR telsizin veya hotspot'un olmasa bile, akıllı telefonundan (veya bilgisayarından) doğrudan BrandMeister ağına bağlanıp konuşabilirsin. İki popüler çözüm:

Digi Voice — yeni, yerli çözüm

Digi Voice, TB1TFO Fatih ÖNDER tarafından geliştirilen yerli bir uygulamadır; Codec2 tabanlı ses kodlamayla telefonunu "sanal DMR terminali"ne çevirir. Android, iOS/iPadOS, macOS, Windows ve Linux'ta çalışır. Bağlanmak için geçerli bir DMR ID'ye ve BrandMeister SelfCare hotspot şifresine ihtiyacın var (SelfCare hesabını radioid.net ile aynı bilgilerle brandmeister.network üzerinden oluşturabilirsin).

DroidStar — köklü alternatif

DroidStar, aynı amaca hizmet eden, daha uzun süredir var olan, açık kaynaklı ve çok modlu (DMR/D-STAR/YSF/P25/NXDN) bir uygulamadır.

BrandMeister Hoseline, hiçbir lisans, hesap veya kurulum gerektirmeden, doğrudan tarayıcından dünya çapındaki DMR konuşmalarını canlı dinleyebildiğin bir web aracıdır. Ana sayfada her talkgroup bir "blok" olarak görünür; kırmızı çerçeveli bloklar o an aktif bir konuşma olduğunu gösterir — tıkladığında dinlemeye başlarsın.

BrandMeister Türkiye ağında 286112 ve 286911 numaralı özel "Acil Afet" talkgroup'ları ayrılmıştır. DMR'ın dijital yapısı ve geniş röle/hotspot ağı, klasik telefon şebekesi ve internetin çöktüğü büyük afetlerde geniş bir coğrafi alanda hızlı koordinasyon kurmayı kolaylaştırır — özellikle deprem kuşağında yer alan Türkiye için önemli bir yetenektir.

TA73'ün röle veritabanında Türkiye genelindeki tüm aktif DMR rölelerini bölgeye, ile ve frekansa göre filtreleyerek listeleyebilirsin.

dmrturkiye.com, Türkiye'deki DMR topluluğunun ana referans noktasıdır: güncel talkgroup listesi, röle/erişim noktası haritası, DMR ID sorgulama aracı, programlama yazılımları ve düzenli "sayısal modlar çevrimi" duyuruları burada yayınlanır.