Hangi Sınıf Hangi Bandı Kullanabilir? Çoğu Amatörün Atladığı Ayrıntılar
Lisansınızda yazan harfin (A, B ya da C) tam olarak hangi kapıyı açtığını gerçekten biliyor musunuz? Bu yazıda üç sınıfın bant ve güç yetkisini tek tek, net bir tabloyla anlatıyorum — ve muhtemelen en az bir noktada "bunu bilmiyordum" diyeceksiniz.
Üç Sınıf, Ama Yetkiler Hiç Sanıldığı Gibi Değil
Çoğumuz A/B/C sınıfını kabaca şöyle anlatırız: "A her şeyi yapar, B biraz daha az, C en kısıtlısı." Bu sıralama doğru ama yanıltıcı, çünkü tek boyutlu bir merdiven değil. Gerçekte B sınıfı, bazı bantlarda C'den de ileride, bazı bantlarda ise neredeyse sıfır yetkiye sahip. Yani "B, A ile C'nin arasında bir yerde" demek, aslında olanı tam anlatmıyor.
Bu yazıda üç sınıfı tek tek bant bant geçeceğim, sonunda tam bir tablo vereceğim, ve en çok karıştırılan iki noktayı — B sınıfının HF'deki gerçek durumu ile "gözetim altında" istisnasını — ayrıca açacağım.
A Sınıfı: Tek İstisnasız Yetki
A sınıfı amatör telsizci, teknik ölçütlerde tanımlı tüm amatör bantlarda, o bandın izin verdiği azami güçle çalışabilir. 160 metreden 23 santime kadar, HF'den mikrodalgaya, tüm spektrum açık. Çağrı işareti öneki TA'dır.
Bu yazının geri kalanında sürekli A sınıfını referans noktası olarak kullanacağım, çünkü B ve C sınıfının yetkisi her zaman "A neyi yapabiliyor, bundan ne kadarını kullanabiliyorlar" sorusuna göre tanımlanıyor.
B Sınıfı: HF'de Neredeyse Yok, VHF/UHF'de Tam Eşit
İşte asıl sürpriz burada. B sınıfının HF'deki yetkisi, genel kanının çok altında: sadece iki dar pencere var — 7000–7100 kHz (40 metre bandının bir dilimi) ve 28000–29700 kHz (10 metre bandının tamamı) — ve bu iki pencerede de yalnızca kendi yapımı (homebrew) bir cihazla, azami 5 watt çalışabiliyorsunuz. 160, 80, 30, 20, 17 ve 15 metre bantlarının tamamı B sınıfına kapalı; hazır (ticari) bir cihazla bu iki pencerede bile çalışamazsınız.
Dikkat çekici nokta #1: Birçok B sınıfı amatör "ben HF'nin büyük kısmını kullanabilirim" sanıyor. Gerçekte B sınıfının kendi istasyonundan HF erişimi, toplamda iki bandın küçük bir diliminden ibaret — üstelik hazır cihazla değil, kendi yaptığınız bir vericiyle.
Ama tablo VHF/UHF/mikrodalgaya geçince tamamen tersine dönüyor: 50–52 MHz (6 metre), 144–146 MHz (2 metre), 430–440 MHz (70 santim) ve 1240–1300 MHz (23 santim) bantlarının tamamında B sınıfı, A sınıfıyla birebir aynı, tam güçle çalışabiliyor.
Dikkat çekici nokta #2: B sınıfı, VHF/UHF/mikrodalgada C sınıfının çok ötesinde — orada A ile tamamen eşit. Yani "B sınıfı her yerde C'den biraz iyi, A'dan biraz kötü" zannı yanlış: B sınıfı, HF'de C'den bile dar bir alanda, ama VHF/UHF/mikrodalgada A ile birebir aynı yetkide. Çağrı işareti öneki, C sınıfıyla paylaştığı TB'dir.
C Sınıfı: Dar Ama Net
C sınıfının yetkisi en basit olanı: yalnızca 144–146 MHz (2 metre) ve 430–440 MHz (70 santim) bantlarında, azami 5 watt ile çalışabilirsiniz. HF'ye hiç erişim yok, 6 metreye hiç erişim yok.
Dikkat çekici nokta #3: C sınıfının 23 santim (1240–1300 MHz) bandına hiç erişimi yok. Bazı kaynaklarda ve sohbetlerde "C sınıfı da 23cm'de 5W ile çalışabilir" bilgisi dolaşıyor — bu yanlış. 23 santim, yalnızca A ve B sınıfına açık, ve orada da 5W değil tam güçle.
C sınıfının çağrı işareti öneki de B sınıfıyla aynı, TB.
Tam Tablo: Kim, Hangi Bandı, Kaç Watt'la
| Bant | A sınıfı | B sınıfı | C sınıfı |
|---|---|---|---|
| 160–80–30–20–17–15 metre | Tam yetki, tam güç | Erişim yok | Erişim yok |
| 40 metre: 7000–7100 kHz | Tam yetki, tam güç | Homebrew, azami 5 W | Erişim yok |
| 10 metre: 28000–29700 kHz | Tam yetki, tam güç | Homebrew, azami 5 W | Erişim yok |
| 6 metre: 50–52 MHz | Tam güç | A ile eşit, tam güç | Erişim yok |
| 2 metre: 144–146 MHz | Tam güç | A ile eşit, tam güç | Azami 5 W |
| 70 cm: 430–440 MHz | Tam güç | A ile eşit, tam güç | Azami 5 W |
| 23 cm: 1240–1300 MHz | Tam güç | A ile eşit, tam güç | Erişim yok |
Ortak bir kural daha var: sınıf fark etmeksizin, el telsizlerinde (handheld) FM modunda azami çıkış gücü 5 W ile sınırlı — yani A sınıfı bile bir el telsiziyle 50 watt veremez.
En Çok Karıştırılan İstisna: Gözetim Altında Tüm Bant
Yukarıdaki tablo, B ve C sınıfının kendi adına kayıtlı istasyonu için geçerli. Ama bir istisna var ve muhtemelen çoğu karışıklığın kaynağı da bu: B ve C sınıfı bir amatör, bir A sınıfı amatörün kendi istasyonunda, o A sınıfı operatörün gözetimi/sorumluluğu altında çalışırken, yukarıdaki tüm sınırların dışına çıkıp bütün amatör bantlarını kullanabilir.
Kendi istasyonunuzda
Yukarıdaki tablo geçerli. B sınıfıysanız HF'de sadece iki dar pencere, C sınıfıysanız sadece 2m/70cm.
Bir kulüp/A sınıfı istasyonunda, gözetim altında
Sınıfınız ne olursa olsun, o istasyondaki tüm amatör bantlarını kullanabilirsiniz — sorumluluk o anki gözetimci A sınıfı operatördedir.
Bu ayrımı bilmeyen bir B sınıfı amatör, bir kulüp istasyonunda ya da bir A sınıfı arkadaşının yanında HF'de yayın yaptıktan sonra "demek ki B sınıfı HF kullanabiliyormuş" diye genelleme yapabiliyor — işte yanlış kanının asıl kaynağı muhtemelen bu. Gözetim altındaki yetki, hiçbir zaman kendi istasyonunuza taşınmıyor.
Bu Kural Hep Böyle Değildi
B sınıfının HF'de dar bir pencereye sıkışmış olması yeni bir durum değil, ama tam rakamlar zaman içinde değişti. 1991 yılındaki eski Amatör Telsizcilik Yönetmeliği'nde B sınıfına tanınan HF istisnası bugünkünden farklıydı: 3.520–3.610 MHz ve 21.090–21.150 MHz bantlarında, azami 100 W PEP güçle çalışma izni vardı. Yani otuz küsur yıl önce B sınıfının HF penceresi hem farklı frekanslardaydı hem de bugünkünden çok daha yüksek bir güce izin veriyordu.
Değişen rakamlar, değişmeyen ilke: B sınıfı, hiçbir dönemde A sınıfıyla eşit/tam HF erişimine sahip olmadı. Bugünkü iki dar pencere (7000–7100 kHz, 28000–29700 kHz) ve 5W homebrew sınırı, bu otuz yıllık ilkenin en güncel hali.
Bu tablo, düzenleyici kurumun (BTK) yayımladığı en güncel teknik ölçütler belgesine dayanıyor. Bu tür teknik tablolar zaman zaman güncellenebildiği için, büyük bir kurulum ya da resmi bir işlem öncesi güncel sürümü bir kez daha kontrol etmenizi öneririm.